Skip Navigation LinksAna Sayfa > Gürültü Hakkında Genel Bilgiler > Ölçüm Sistemleri

1. Ses basınç ölçerler


Çevresel gürültü ölçümlerinde sahip oldukları geniş özelliklere bağlı olarak en çok kullanılan sistemlerdir. Çevresel gürültü ölçümlerinde genel olarak kullanılan 4 adet tip vardır:

Tip 0: Sadece laboratuarlarda olup doğrulama amaçlı ölçümlerde kullanılmaktadır.

Tip 1: Yaygın olarak kullanılmakta olup, frekans analizi yapma özelliği ve çok düşük seviyedeki ses basınç seviyelerini ölçebilme özellikleri sayesinde değerlendirilen gürültü hakkında daha keskin bilgiler ve sonuçlar oluşturmaktadır. Duyarlılığı +/-1 dB olup genelde laboratuar ölçümlerinde tercih edilmektedir. Çevresel gürültü ölçümlerinde sıklıkla kullanılan tip 2 ye göre daha pahalı bir özellik taşıması en büyük dezavantajıdır.

Tip 2: Çevresel gürültü ölçümlerinden yaygın olarak kullanılan ekipmandır. Daha uygun bir fiyata sahiptir. Duyarlılığı +/- 2 dB olup saha çalışmalarında genellikle tercih edilir. Yalnız frekans analizi yapabilme özelliği taşımaması ve iç gürültü seviyesinin birçok alandaki mevcut arka plan gürültü seviyesinden daha yüksek olması en büyük dezavantajlarıdır.

Tip 3: Çağın gereksinimlerini karşılayamadığından genellikle tercih edilmemektedir.

Sonuç olarak, çevresel gürültünün değerlendirilmesinde kullanılan ekipmanlar tip 1 ve tip 2 olup uluslar arası standartlarda (IEC 61672 serisi) Sınıf 1 ve Sınıf 2 olarak yeniden adlandırılmıştır.

Çevresel gürültü ölçümlerinde kullanılan bir ölçüm ekipmanının aşağıdaki özelliklere sahip olması tercih edilmektedir:

  • LAeq,T ölçebilmeli,
  • TS 8535 e göre Tip 1 mikrofonu olmalı
  • Standard frekans ağırlıkları IEC 61672-1’de belirtildiği gibi A ağırlıklı ve C ağırlıklı olmalı,
  • Zaman ağırlıkları IEC 61672-1’de belirtildiği gibi F ağırlıklı ve S ağırlıklı olmalı,
  • A ve C Frekans ağırlıklı, darbeli, dalgalı ve periyodik sesler için toplama ve ortalama işlemi yapabilmeli (IEC 804 e uygun),
  • İstatistiksel dağılım (LAN,T ) vermeli,

Saha çalışmalarında kullanılan klasik bir ses ölçerin aksesuarları;

Mikrofon: Ölçüm ekipmanının en önemli parçasıdır.

Kalibratör: Her ölçüm öncesi ve sonrasında ses ölçerin doğru sonuçlar verdiğini teyit etmek amacıyla kullanılan bir cihazdır.

Mikrofon uzatma kablosu: Özellikle hassas ölçümlerde ses ölçerin mikrofonun hassasiyetine eki etmemesi için uzaktan kumanda etmek amacıyla kullanılan bir aksesuardır.

Mikrofon koruma köpüğü: Özellikle rüzgarlı havalarda rüzgarın oluşturduğu ekstra gürültü ile toz gibi mikrofona zarar verecek etkilerden korumak amacıyla kullanılan bir parçadır.

Ayaklık: Çevresel gürültü ölçümlerinde mikrofonun yerden yüksekliğinde sabitlendirilmesi sırasında kullanılan etkili bir parçadır. Elle yapılan çok uzun ölçümlerde ses ölçerin sabitliği belli bir süre sonra sağlanamama durumuna yönelik olarak kullanılması kaçınılmaz olan aksesuarlardandır.

Mikrofon Desteği: Genel olarak, mikrofonun ölçüm ekipmanına bağlı olarak bulundurulması tavsiye edilmekle birlikte, çok düşük ses seviyelerinde ise operatörün ölçümler üzerindeki etkisini minimize etmek için mikrofonun desteğe sabitlendirilip bir ölçüm kablosu yardımıyla ekipmana bağlantısı gerçekleştirilmelidir. Bu nedenle, başkaca belirtilmediği ve uygun olduğu sürece ölçüm ekipmanının bir destek üzerine konulması gerekmektedir. Araç gürültüsü gibi kısa süreli yüksek gürültü seviyeleri ölçümünde elle tutulan ses ölçerler kullanılabilir.

Veri Transfer Kablosu: Verilerin PC gibi ortamına aktarılmasının ihtiyaç olduğu durumlarda kullanılan parçadır.



2. Sürekli ölçüm/izleme sistemleri


Uzun süreli ölçmelerde sabit mikrofon konumlarında otomatik olarak veya elle toplanan verileri modemler ve telefon hatları ile ana bilgisayara ileten sistemlerdir. İstendiği anda grafik ve tablo formunda baskı imkanı sunmaktadırlar. Mikrofon ve diğer parçaların hava şartlarından etkilenmemesi için özel bir koruyucu içerisinde yer alırlar. 


3. Dozimetreler (etki izleme analizi)


Esasında bir ses basınç ölçerle benzer niteliklere sahip olan bu cihazlar gürültüden etkilenme analizinin tespitinde kullanılırlar. Gürültülü ortamlarda çalışanların üzerlerine, kulağa yakın bir yerde olacak şekilde takılarak ilgili kişinin belirlenen süre zarfında ne kadar gürültüye maruz kaldığını ölçen aletlerdir.